Kim Bu Freud?

Psikolojiye az biraz merakı olan hemen herkesin adını çokça duyduğu ancak kendisi ve kendisinin kuramı hakkında çoğunlukla bilgi sahibi olmadığı ismi daha yakından inceleyeceğiz. Bu isim: Sigmund Freud.

Freud’un çalışmaları ve kuramı hakkında yazılmış oldukça fazla araştırma ve inceleme yazıları, makaleler ve kitaplar mevcut. Fakat ortaya konan tüm bu çalışmaların bir ortak noktası ki bu ortak nokta insanların Freud hakkında genel bir bilgi birikimi sahibi olmasını engelliyor. Bu ortak nokta; Freud hakkında bilgi veren çalışmalarda, Freud’un kuramıyla ilgili olduğu için sıklıkla “psike, psikoanalitik, psikopatoloji, id, nevroz, bilinçdışı, libido” gibi terimler kullanılması ve Freud’u tanımak isteyen kişinin de çoğunlukla bu boğucu terimler karmaşası arasında kaybolması ve Freud hakkında bilgi edinmekten vazgeçmeye yöneltmesidir.

Biz bu yazımızda Sigmund Freud’u ve kuramını yukarıda yazdığım kavramları olabildiğince kullanmayarak, kullansak bile açıklamasını yaparak çok daha basitleştirilmiş ve ilgi çekici yanlarıyla ele  alacağız. Yazımız, Freud’a giriş niteliğinde olacak. Bu yüzden Freud hakkında kapsamlı bilgisi olanları değil, Freud’u yeni tanımaya başlayanları hedefliyor. Dolayısıyla aşağıda yazılanlar kronolojik olmadığı gibi biyografi özelliği de pek taşımıyor.

Sigmund Freud, insanların hayatları boyunca beş ayrı dönemden geçtiklerini söyleyen bir doktordur. Ona göre bebeklik ve çocukluk evreleri arasında geçen bu beş dönemin her birinde farklı haz kaynaklarımız vardır. Örneğin; 0 – 1,5 yaş arasındaki bebeğin haz odağı ağzıdır. Bebek, ağzı sayesinde haz alır. Burada bahsedilen haz cinsel niteliklidir. Bebek büyüdükçe haz odağı önce anüse, sonra cinsel organlarına geçer. Ancak dördüncü dönemde cinsel ilgilerini bastıran çocuk, ergenliğin başlangıcından sonra tekrar cinselliğe yönelir. Fakat ergenlik başlangıcından sonraki cinsel ilgisi aile dışından birilerinedir. Freud’a göre bizim yetişkin kişiliğimiz her dönemdeki haz kaynakları ve gerçeğin talepleri arasındaki çatışmaları nasıl çözdüğümüze göre belirlenir.


Freud’un Gelişim Evreleri

Örneğin, az önceki paragrafta 0 – 1,5 yaş arası bebeklerin haz odağının ağızları olduklarını söylemiştik. Freud bu dönemi Fransızca’da “ağız yoluyla” anlamına gelen “oral” dönem olarak isimlendirir. Oral dönemde bebek yeteri kadar annesinin memesini emmelidir.  Bebek sütten erken veya geç ayrılırsa bu dönemde saplanma geliştirebilir ve bu da hayatının ilerleyen dönemlerine yansıyabilir. Örneğin bu dönemdeki olası saplantı, bireyin; ileride sigara bağımlısı olma veya aşırı sakız çiğneme gibi davranışlar geliştirmesine neden olabilir.

Yazımızın devamında Freud’un diğer dönemlerinden ve dönemlerin özelliklerinden bahsetmeyeceğim. Buradaki amaç, genel bir Freud portresi oluşturmaktı. Freud’u daha kapsamlı ele alan yazımızı başka bir zaman ele alacağız.

Freud’un beş gelişim döneminden az önce bahsettik. Şimdi gelelim ilgi çeken bir başka kısma.


Freud’un Rüya Yorumları

Rüya, arzuların tatmin edilmesidir.

– Sıgmund freud

Sigmund Freud’un en önemli çalışmalarından diğeri rüya analizleridir. Rüyalar sayesinde bastırdığımız arzularımızı tatmin ettiğimizi söyleyen Freud, yaptığı rüya analizleriyle birlikte psikoloji bilimine birçok şey katmıştır. Sigmund Freud çok sayıda rüyayı incelemiş ve bu deneyimlerini  “Rüya Yorumları” kitabında paylaşmıştır. Freud’u tanımak adına yol gösterici olan bu kitaptan bazı alıntılarla devam edelim. Freud, rüyaların; insanların gizli yanlarını açtığını örnekler sunarak ortaya koymuştur. Kitabında  sıklıkla “Rüya, bastırılmış bir arzunun tatmin edilmesidir.” cümlesini kuran Freud rüyaları bu görüşü çerçevesinde dile getirir. Aynı zamanda rüyalardaki korku unsurlarının bastırılmış cinsel arzulara işaret ettiğine değinir.

Yine, yaptığı onlarca rüya analizine dayanarak birçok insan tarafından  karşı çıkılan bir görüşü ortaya atmıştır. Freud kendi ağzından şunları söyler: “Çocukların cinsel arzuları çok erken dönemde uyanır. Kız çocuğunun ilk eğilimi babaya, erkek çocuğunun ilk arzuları ise anneye yöneliktir. Dolayısıyla baba, erkek çocuk için; anne de kız çocuk için ‘rahatsızlık veren bir rakip’ konumundadır.” Bu bağlamda Freud, anne ve babayla ilgili görülen cinsel nitelikli rüyaları da açıklığa kavuşturmuştur. Ancak unutulmamalıdır ki Freud da çocuk tarafından anne veya babaya duyulan cinsel ilginin ergenlik döneminin başlangıcıyla birlikte sonlanmasının gerektiğini söylemektedir.  Bu ayrıntılı konuyu burada Freud’u genel bir portreyle tanıtmak için yüzeysel olarak ele aldık.  Daha derin bir bilgi almak için “Oidipus Kompleksi”ni araştırmakta fayda var.

Freud hakkında bahsedeceğimiz son kısım ise uyguladığı sıra dışı tedavi yöntemleridir. Freud’un bir doktor olduğundan bahsetmiştik. Ancak o yalnızca fiziksel hastalıkları tedavi etmekle uğraşmamış aynı zamanda ruhsal hastalıklarla da ilgilenmiştir. Fakat bu ilgilenme, diğer psikiyatriler gibi değildir. Örneğin Freud, günümüzde hala kullanılan “serbest çağrışım” modelini ilk kez deneyen kişidir. Buna göre hasta, koltuğunda uzanırken, Freud hastanın aklına gelen herhangi şeyler söylemesini ister ve o konuda konuşmak için onu cesaretlendirir. Freud bu sayede hastanın kendi zihninde sansürlediğ şeyleri dışarı çıkarmasına izin verdiğini düşünür. Bu dışarı çıkarma bilinçdışı hakkında ip uçları verir ve tedavi daha iyi ilerler. Freud, bastırdığımız bilinçdışı şeylerin yalnızca bu yöntemle değil başka yöntemlerle de çıkarılabileceğini söyler. Örneğin “Freudyen dil sürçmesi” adını verdiğimiz duruma göre, günlük hayatta yaptığımız dil sürçmeleri Freud’a göre bilinçdışı düşünce ve arzularımızı gösterir.

Yazar hakkında

Mehmet Can Kocaman

31 İçerik

Merhaba, ben Mehmet Can Kocaman. Bingöl Üniversitesi Psikoloji programı öğrencisiyim. Psikolojiye olan ilgimden dolayı kurduğum Anlaşılır Psikoloji'de anlaşılır bir dille araştırmalarımı ve kişisel yazılarımı paylaşıyorum. Benimle iletişime geçmek için sitenin iletişim kısmını veya mail adresimi kullanabilirsiniz. mail: mehmetcankocaman@gmail.com
Yazarın tüm içeriklerini görüntüle

Yorumlar

Yoruma kapalı.