İnsanlar Gerçekten Hipnotize Edilebilir mi?

Hipnoz nedir?

Hipnoz; psikoloğun veya terapistin bir kişiye çeşitli telkinler vererek bir çeşit uyku duruma geçirdiği durumdur.

Birkaç yüz yıldır psikologlar hipnozun gerçek olup olmadığı ya da hipnozun hangi sebeplerle açıklanabileceği üzerine araştırmalar yapmaktadır. Birçok psikolog hipnozda kişinin hipnotize edilmediğini; yalnızca halisünasyon gördüğünü (gerçekte olmayan birtakım şeyleri gerçekmiş gibi sanmak) ya da hipnoz eden kişinin söylediklerine öylesine inanıp, bunlar sanki gerçekmiş gibi davrandığını (bu durumda kişi aslında gerçek olmadığını bilir) söyler.


İnsanlar nasıl hipnoz edilir?

  1. İlk aşamada hipnoz edilecek kişinin rahatlaması sağlanır. Bunun için de hipnozu yapacak kişinin hipnoz olacak kişiye güven duygusunu yaratması önemlidir.
  2. İkinci aşamada hipnozu yapacak kişi, hipnoz edeceği kişinin bir şeye konsantre olmasını sağlamak zorundadır. Bu şey; ses, hareketli görüntü ya da bir nesne olabilir.
  3. Üçüncü aşamada hipnozu yapan kişi, hipnoz edeceği kişinin daha da rahatlamasını sağlar. Rahatlama sağlamak için çeşitli hayaller kurdurabilir. Bunu yapma amacı hipnoza tam anlamıyla sokmaktır. Örneğin bu aşamada hipnozcu, 10’dan geriye doğru sayabilir ve hipnoz edilecek kişiye “sayı her düştüğünde daha çok hipnoz olacaksın” diyebilir. Kişinin hipnoz duyarlılığı yüksekse ve işlemler doğru bir şekilde yapıldıysa kişi hipnoz olabilmektedir.


Herkes hipnoz edilebilir mi?

Bu sorunun cevabı oldukça merak edilesi olduğu için çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Araştırma sonuçları ise ilginçtir; buna göre sanılabileceğinin aksine; hipnoz edilecek kişilerin; cinsiyeti, içe ya da dışa dönük oluşu, öz güveni, motivasyonu vb. durumlar hipnozedilip edilemeyeceği hakkında bilgi vermezler. Hipnoz tamamen, kişilerin verilen telkinlere ne kadar uyabildikleri ile ilgilidir. Üniversite öğrencileri arasında yapılan bir araştırmaya göre, insanların yaklaşk %30’u hipnoza karşı duyarlıdır ve hipnoz edilebilirler.

Bu araştırmanın nasıl yapıldığını merak ediyor olabilirsiniz. O zaman bunu da açıklayalım. Standford Testlerine dayanan bu araştırmada katılımcılardan 12 tane çeşitli hareketleri yapmaları isteniyor. Örneğin “bütün ağırlığını yitiriyorsun ve yavaş yavaş yükseliyorsun, önce kolların havaya kalkıyor” gibi bir telkine karşı yaptığı hareket gözleniyor. Kişi telkinlere uygun davranıyorsa başarılı olarak görülüyor. İşte bu araştırmada başarılı olarak görülen kişilerin oranı %30 civarı oluyor.


Hipnozla İlgili Teoriler

1) Farklı Bilinç Hali Teorisi

Farklı bilinç hali teorisine göre hipnoz esnasında aslında kişilerin bilinci farklılaşır. Bu durum da hipnoz edilen kişinin kendisine verilen telkinleri gerçekleştirebilmesini sağlar.

Bu teoriyi destekleyen bazı bulgular vardır. Örneğin, hipnoz sırasında “şimdi kollarınız ağırlaşacak ve kaldıramayacaksını” ya da “şimdi kollarınız o kadar hafifleyecek ki hissetmeyeceksiniz” denen kişiler hipnoz sonrası gerçekten de telkin edilen şeyleri yaşadıklarını iddia ettiler. Bu durumla ilgili olarak Hipnoz Dergisi’nin yazarı ve editörü olan Michael Nash, hipnozun insanları gerçeklerden uzaklaştırdığını ve blinçsiz bir şekilde (farkında olmadan) verilen görevleri yapabilmesini sağladığını söylüyor.

2) İmgesel Telkine Yatkınlık Teorisi

İmgesel Telkşne Yatkınlık Teorisine göre hipnoz sırasında hipnoz edilmesi amaçlanan kişide gözlemlenen davranışların hipnozla ilgisi olmadığını, yalnızca imgesel telkinlere (duyularla algılanan ancak gerçekte olmayan) doğru tepkileri verebilme yeteneği ile ilgili olduğunu söylüyor. İmgesel telkincilere göre ayrıca hipnoz edilen kişi baskıdan dolayı da “hipnoz edilmesi zorunlu”ymuş gibi hissedip hipnoz edildiği konusunda yalan söylüyor olabilir.

Yazar hakkında

Mehmet Can Kocaman

31 İçerik

Merhaba, ben Mehmet Can Kocaman. Bingöl Üniversitesi Psikoloji programı öğrencisiyim. Psikolojiye olan ilgimden dolayı kurduğum Anlaşılır Psikoloji'de anlaşılır bir dille araştırmalarımı ve kişisel yazılarımı paylaşıyorum. Benimle iletişime geçmek için sitenin iletişim kısmını veya mail adresimi kullanabilirsiniz. mail: mehmetcankocaman@gmail.com
Yazarın tüm içeriklerini görüntüle